Studim : POLITIKA DHE TË RINJTË

Nga: Donika Bakiu

Në vendet me kulturë të re demokratike ku peisazhi politik është i karakterizuar nga identitete të paqarta politike e ideologjike, roli i të rinjve në politikëbërje është i një rëndësie të veçantë. Mungesa e zakonshme e interesit politik, shoqëruar me nivelin e ulët të besimit tek aktorët politikë, institucionet demokratike, si dhe mungesa e njohurive mbi proceset politike, janë faktorë që kanë çuar në një nivel të ulët të angazhimit politik të të rinjve. Të rinjtë duhet të shohin përfshirjen në politike si një fryme të re drejt idealizmit dhe jo imitim i asaj çfarë shohin dhe e përballojnë çdo dite se pastaj ç`kuptim do të kishte termi “rini” në politikën tonë. Të rinjtë janë thelbi i demokracisë sonë. Ishin ata që bënë një kthese në politikën tonë, por sërish nuk zënë në politikë apo vendim-marrje vendin që meritojnë. Në përfaqësohemi në politikë nga një numër mjaft i vogël dhe ndoshta kjo duke u vlerësuar nga politikanët aktuale se të rinjtë janë pa eksperiencë, por… “Jeta është e shkurtër për ti mësuar të gjitha nga eksperienca jone, prandaj përfito e mëso edhe nga eksperienca e të tjerëve”.
Të rinjtë dhe poltika
Në demokracitë e reja të botës, roli i të rinjve është i një rëndësie të veçantë dhe në botën e sotme ka më shumë demokraci të reja se ato të themeluara më parë . Brezat e vjetër të një shoqërie shpesh përfshijnë udhëheqësit e regjimit të diskredituar jodemokratik dhe shumë që mbështetën, ose të paktën e toleruan atë si të ngjarë të zgjasin jetën e tyre ose sepse nuk panë ndonjë mënyrë për ta kundërshtuar atë. Në të kundërt, politikanët e rinj janë më të lirë të shoqërohen me ekseset e së kaluarës dhe shpesh kanë qenë të shquar në demonstrata duke bërë thirrje për t’i dhënë fund një regjimi jodemokratik. Mënyra se si zhvillohet një qeveri e re demokratike është një shqetësim i veçantë për të rinjtë, sepse premton të qeverisë jetën e tyre , qoftë ajo të bëhet një demokraci plotësisht e konsoliduar apo mbetet një demokraci e papërsosur dhe e paplotë. Nëse një demokraci e re demonstron dobësi të vazhdueshme, të rinjtë idealistë mund të bëhen indiferentë ose cinikë . Përderisa idealizmi bie, atëherë kjo zvogëlon presionin popullor për një qeverisje më të mirë. Në demokracitë e vendosura, vazhdimësia në vlerat themelore politike nëpërmjet qarkullimit të gjeneratave është e nevojshme për të mbajtur një sistem politik demokratik. Përderisa të rinjtë mbështesin “rregullat e lojës” të një demokracie të vendosur, pikëpamjet e tyre politike do të jenë paksa të ndryshme nga ato të gjeneratave më parë. Në rrethana të tilla, qarkullimi i brezave ndryshon, por nuk ndryshon mënyra se si punon qeveria. Nëse të rinjtë në një shoqëri të tillë rebeluan kundër vlerave të prindërve të tyre, kjo do të çonte në mbështetje të formave anarkike ose jodemokratike të qeverisë, duke destabilizuar një sistem demokratik. Në demokracitë e reja gjeneratat e reja ballafaqohen me sfidën e krijimit të stabilitetit në vendin e jostabilitetit kronik të së kaluarës. Roli i të rinjve ka rëndësi shumë të ndryshme në demokracitë e vjetra dhe të reja. Në të parat, të rinjtë përballen me sfidën e përshtatjes në një sistem politik të vendosur ose në bërjen e ndryshimeve. Në demokracitë e reja, një regjim i diskredituar nuk është më, por të rinjtë kanë sfidën e nxitjes së lirisë së re të vendit të tyre. Përderisa të rinjtë janë idealistë, ato mund të jenë veçanërisht në favor të demokracisë. Por, për aq sa karakteri dhe performanca e një regjimi politik nuk i përmbahet standardeve të një demokracie ideale – dhe shumë prej tyre – atëherë idealizmi i frustruar mund të çojë në kritika konstruktive, sulme të fuqishme ose cinizëm politik dhe apati. Përderisa përvoja krijon tolerancë ndaj sistemeve më pak të idealizuara të qeverisjes, atëherë njerëzit në moshë mesatare mund të jenë më pozitive në lidhje me regjimin e tyre demokratik sesa të rinjtë. Në shoqëritë ku njerëzit e moshuar kanë përjetuar sundimin autoritar apo totalitar, një regjim demokratik plot me mangësi mund të preferohet si e keqja më e vogël . Të rinjtë mund të konsiderohen se kanë interesa të dallueshme politike, më të prirur për të ndryshuar se gjeneratat e vjetra, më idealiste në qëllimet e tyre dhe më pak besnikë ndaj traditave të vendosura. Në aspektin ekonomik, të rinjtë janë posaçërisht të prekshëm nga papunësia në rritje, sepse kjo lëndon më shumë ata që sapo hyjnë në tregun e punës. Ata janë shumë më të prekur nga politika arsimore e qeverisë ndaj granteve të holla për studentët dhe pagesat e shkollimit sesa nga masat e pensioneve që prekin prindërit ose gjyshërit e tyre. Sidomos në demokracitë e reja, politika e arsimit ndikon në mundësinë e gjetjes së një pune të mirë dhe lëvizshmërisë sociale.
Sa të involvuar janë të rinjtë në politikë dhe sa ndryshe është perspektiva e tyre nga ajo e të rriturve të moshës së mesme dhe të moshuarve?
Për të kuptuar rininë në politikë, duhet të krahasojmë sjelljet dhe vlerat e tyre me ata të moshës së mesme dhe të moshuarve, në mënyrë që të shohim se sa (ose sa pak) ndryshim ka midis gjeneratave. Ndërsa gjyshërit, prindërit dhe të rinjtë në të njëjtën familje kanë lidhje gjaku, shpesh ndryshojnë rrënjësisht në përvojat e tyre politike.
A dalin të rinjtë në votime ?
Gjithmonë
20 të anketuar
Ndonjëherë
25 të anketuar
Aspak
40 të anketuar

Nga 85 të anketuar , të rinjtë zakonisht nuk dalin të votojnë , mendojnë se nuk vlen vota e tyre . Të rinjtë gabojnë që veprojnë kështu sepse vota e tyre , vlen shumë , ata e vulosin të ardhmen e të gjithëve . Më poshtë kemi disa përgjigje të anketuesve për zgjedhjet lokale në tetor të vitit 2017: “Po dola … Shpresoj se vendi jonë do të përparojë, edhe pse premtimet në fund nuk realizohen plotësisht. Por, duhet të dilet në votime, sepse qytetarët duhet të vendosin për vendin se kush do ti përfaqësojë ”. ‘’Po dola , shpresoj për ndryshime më të mira në krejt sferat e jetës. Të rritet standardi i jetës për të gjithë qytetarët e vendit tonë . Shpresoj që t’i përmbushin premtimet e dhëna që thanë gjatë fushatës edhe pse nuk e besoj ”. “ Nuk doja të dal por , dola në zgjedhje, secili qytetar duhet të dalë që të përkrahë ndonjë parti të caktuar. Presim ndonjë ndryshim , jo shumë . Shpresoja së këto zgjedhje do të rezultojnë me ndërrimin e njerëzve. Premtimet e deritashme, mund të realizohen nga cilado parti që vjen në pushtetin lokal . ‘’ “Dola në zgjedhje. Shpresoj se do të përmirësohen kushtet për të rinjtë dhe për të gjithë njerëzit. Por, konkretisht kam një lutje partia që fitoi , ta luftojë korrupsionin, sepse kjo dukuri i ka krijuar imazh të keq vendit.’’ “Nuk i besoj asnjë partie politike, edhe nuk dola për të votuar , sepse punojnë vetëm për interesa personale , familjare dhe jo për qytetarët. Premtimet janë shumë të mëdha, këto nuk mund të realizohen, por edhe shpejt harrohen , shpejtë harrojnë atë që kanë thënë gjatë tërë fushatës”. “Unë nuk u besoj partive politike dhe nuk dola në votime . Partitë poltike nuk punojnë si duhet, vjedhin të gjithë dhe nuk pres ndonjë ndryshim” . Do ta citoj Ambasadorin Baily i cili në vitin 2016 shprehu nevojën e pjesëmarrjes të çdo qytetari në zgjedhje, ku veçanërisht i porositi të rinjtë. “Votoni, sikur e drejta e votës suaj të varet nga kjo”, është njëri nga mesazhet e ambasadorit. Për dallim nga politikanët e Maqedonisë të cilët theksin e vendosin në pjesëmarrje më të madhe të qytetarëve, diplomatët çdo herë thonë të dëgjohet edhe zëri i të rinjëve, të cilët janë motori i të ardhëmes së çdo vendi. (Lajmpress, 2016) Njerëzit më të moshuar kanë më shumë gjasa të votojnë se sa të rinjtë. Të rinjtë shpesh lëvizin, lëvizin mes arsimit dhe punës, duke krijuar pengesa teknike për votimin, siç janë regjistrimi për të votuar nga një adresë, ndërsa jetojnë larg. Në këto rrethana, të rinjtë nuk mund të fillojnë të ushtrojnë të drejtat e tyre qytetare derisa të fillojnë të zgjidhin, disa vite pasi ata formalisht kanë të drejtë të votojnë. Por kemi nga ta të rinj që nuk kanë interesim të dalin të votojnë edhe pse jetojnë në qytetin ku dhe votojnë . Në demokracitë e themeluara të Evropës Perëndimore, njerëzit më të vjetër kanë shumë më shumë gjasa të marrin një interes në politikë dhe të emërojnë një parti që mbështesin. Në vendet post-komuniste, të rinjtë kanë më shumë gjasa të jenë pozitive për regjimin e ri, por më pak të ngjarë të jenë krenarë për vendin e tyre. Në Amerikën Latine, njerëzit më të vjetër kanë më shumë gjasa të preferojnë demokracinë në një alternativë jodemokratike. Në demokracitë e vendosura evropiane, arsimi është vazhdimisht influenca më e rëndësishme, që ka një efekt të rëndësishëm në të gjitha masat e përfshirjes politike përveç votimit. Mosha gjithashtu ka një efekt të rëndësishëm në interesin në politikë dhe në kënaqësinë e demokracisë, por është më pak se arsimi. Në një masë të kufizuar, prosperiteti material është i pavarur në mënyrë të pavarur. Në vendet post-komuniste, arsimi ka një ndikim të rëndësishëm, por të kufizuar në lirinë për të marrë një interes në politikë, kënaqësi me demokracinë dhe hedhur poshtë alternativat jodemokratike, dhe mosha tregon një ndikim të kufizuar mbi interesin dhe krenarinë në vend. Ndërkohë që kërkesa popullore për demokraci është e lartë në mbarë botën, rëndësia e pengesave të “ofertës” ndaj përfshirjes politike. Pengesat janë më të dukshme në një sistem politik jodemokratik. Kur zgjedhjet nuk ofrojnë zgjedhje, njerëzit mund të jenë apatikë, cinikë ose të frustruar. Demokracitë e reja gjithashtu shfaqin shumë mangësi. Disa janë vetëm pjesërisht të lirë ose të mbështetur në thyerje, sepse edhe pse mbahen zgjedhjet konkurruese, guvernatorët shpesh veprojnë sikur nuk janë përgjegjës ndaj elektoratit dhe korrupsioni i përhapur zvogëlon nga sundimi i ligjit. Krahasimi i përfshirjes politike të të rinjve dhe të moshave tjera nëpër vende thekson se njerëzit e të gjitha moshave kanë tendencë të ndajnë shumë norma politike. Edhe nëse ndryshojnë, diferencat nuk mund të llogariten sipas moshës. Kudo ka gatishmëri për të votuar për një parti në kohën e zgjedhjeve dhe një nivel shumë të lartë të krenarisë kombëtare. Interesi në politikë gjendet në përmasa të ngjashme në shumicën e vendeve, dhe e njëjta vlen edhe për kënaqësinë me demokracinë. Ndikimet që kanë më shumë rëndësi për përfshirjen politike janë të përshtatshme për të ndikuar nga politika publike. Dëshmitë nga e gjithë bota mbështesin këto receta të politikave: Arsimi promovon përfshirjen demokratike politike. Në çdo vend, qeveria ka një përgjegjësi të madhe për arsimin dhe fushëveprimi për ngritjen e niveleve arsimore . Promovimi i arsimit është një politikë “e favorshme”. Ajo i bën qytetarët më të shëndetshëm dhe më të pasur, si dhe i bën ata më të gatshëm të marrin një interes në politikë dhe të kundërshtojnë alternativat autoritare. Zhvillimi ekonomik nxit përfshirjen demokratike politike. Njerëzit më të begatë priren të jenë më pozitivë në lidhje me përfshirjen politike demokratike dhe t’i bëjnë njerëzit më të begatë është një politikë që mund të fitojë vota për politikanët. Politikat e tilla janë veçanërisht të përshtatshme në demokracitë e reja, të cilat zakonisht janë ekonomi në zhvillim me qytetarët që dëshirojnë rritje më të shpejtë ekonomike për të ndihmuar vendin e tyre të arrijë më demokracitë më të begatshme. Për shkak se arsimi nxit zhvillimin ekonomik, si dhe demokracinë, një vend me rritje të nivelit të arsimit dhe zhvillimit ekonomik mund të arrijë një spirale “virtuale”, në të cilën si ekonomia ashtu edhe ajo politike i nënshtrohen ndryshimeve rrënjësore dhe pozitive. Kur afrohen zgjedhjet , politikanët, mediat dhe të moshuarit flasin për të rinjtë dhe të ashtuquajturën “mungesë angazhimi” në politikë. Nëse e kuptoni apo jo, të rinjtë nuk janë të përjashtuar nga politika. Të rinjtë janë një nga grupet më pak të ngjarë të jenë të regjistruar dhe të votojnë, dhe pasojat e kësaj janë të dukshme. Nëse besojmë se politika ka të bëjë me ofertën dhe kërkesën, argumenti që politikanët do të furnizojnë vetëm kur ka një kërkesë do të shpjegonte pse çështjet me të cilat ballafaqohen qytetarët e rinj nuk renditen ku duhet në listën e prioriteteve politike. Përkundrazi, të rinjtë duhet të jenë një zë i fuqishëm politik me mundësi për të nxitur për politikat dhe investimet siç janë strehimi me të vërtetë i përballueshëm, shërbimet rinore dhe një sistem arsimor që mëson lëndët që përgatisin studentët për jetën. Një anketues thotë : ‘’Pa marrë parasysh se çfarë moshe jemi dhe madje edhe nëse nuk mendojmë se ndonjë parti përfaqëson pikëpamjet tona, vlerat ose vizionet për ndryshim, gjithmonë ekziston mundësia që të prishim fletëvotimin tonë. Kjo nuk mund të jetë ideale, por është një mënyrë për të dërguar një mesazh të madh dhe për të deklaruar se jeni gati dhe të gatshëm të votoni, por që askush në letrën tuaj të votimit nuk ju përfaqëson.’’ Të rinjtë flasin për politikën me miqtë, në internet , në media sociale. Kanë mendime për vendin dhe botën në të cilën jetojmë dhe e dinë se çfarë do të dëshironim të shihnim për të.Politika e të rinjve është një kategori çështjesh që përfshijnë, prekin apo ndikojnë ndryshe në të rinjtë. Roli i të rinjve në politikë ka rëndësi shumë të madhe në demokracitë e vjetra dhe të reja.Të rinjtë përballen me sfidën e përshtatjes në një sistem politik të vendosur ose në bërjen e ndryshimeve. Në aspektin ekonomik, të rinjtë janë posaçërisht të prekshëm nga papunësia në rritje, sepse kjo lëndon më shumë ata që sapo hyjnë në tregun e punës. Njerëzit më të mëdhenj në moshë kanë më shumë gjasa të jenë të interesuar të përfshihen në politikë sesa të rinjtë. Të rinjtë kanë nevojë për arsim, mbështetje politike, burime, aftësi dhe shpresë. Problemi i pjesëmarrjes së të rinjve në politikë është një çështje që duhet të diskutohet vazhdimisht për një vend ku popullata e re si e jona peshon rëndë. Të rinjtë janë thelbi i demokracisë sonë. Pa të rinj, asnjë shtet nuk mund të bëhet. Stabiliteti dhe vazhdimësia e një demokracie janë të garantuara vetëm nëse mbështeten dhe bashkë-dizajnohen nga të rinjtë. Shumë të rinj nuk janë të interesuar më shumë përveçse çfarë u përket rrethit të tyre të ngushtë, interesave të tyre dhe asgjë tjetër. Por kemi të rinj që shpesh anashkalohen në politikë. Politika zakonisht konsiderohet si një hapësirë ​​për burrat me përvojë politike, ndërsa gratë shpesh janë në disavantazh në akumulimin e përvojës për të kandiduar, të rinjtë janë sistematikisht të margjinalizuar për shkak të moshës së tyre të re, mundësive të kufizuara dhe mungesës së përvojës së parashikuar. Ndërsa rritja e pjesëmarrjes politike të grave përfiton shoqëria në tërësi, prania e të rinjve në pozita vendimmarrëse përfiton të gjithë qytetarët dhe jo vetëm të rinjtë. Të rinjtë shpesh luajnë rol qendror dhe katalizator në lëvizjet për demokracinë në mbarë botën, ato janë më pak angazhuar se gjeneratat e vjetra në votim dhe aktivizmin e partive.Rreth botës ka një interes në rritje për rininë dhe politikën. Të rinjtë mund ta ndryshojnë botën përmes politikës, me kuptim dhe në thelb të përfshira në të gjitha partitë politike dhe më gjerë. Politika nuk është çështje minutash , çështje dite , por është punë shumë specifike që, mbi të gjitha, kërkon guxim. Politika kërkon virtuozitet, dhe për t’u bërë pjesë e saj sigurisht që duhet një nivel i lartë inteligjence, e ndërgjegjes dhe e vetëdijes së lartë. Vetëm një individ i pjekur, që arrin një fazë të diferencimit të së mirës nga e keqja mund të jetë kandidati i përkryer për jetën politike. Integrimi i rinisë – Avokimi për integrimin e rinisë mund t’u lejojë të rinjve të ndryshojnë botën duke krijuar vetëdije, mundësi, politika, sisteme dhe kultura të reja që nxisin angazhimin e të rinjve. Të rinjtë shpesh shprehin revoltën duke shkuar në një vend votimi dhe duke hedhur një fletëvotim të zbrazët mund të tregojë pakënaqësinë e të rinjve kjo është një gabim i madh nga rinia. Trajnimi i të rinjve për të ndryshuar botën përmes politikës nënkupton mësimdhënien e aftësive që duhet të përfshihen. Këto përfshijnë komunikimin, zgjidhjen e problemeve, menaxhimin e ndryshimeve dhe aftësitë e zgjidhjes së konflikteve. Ajo gjithashtu do të thotë pjesëmarrje në aktivitetet e shkëmbimit të dijeve të dizajnuara për të ndërtuar kapacitetin e tyre për veprim të fuqishëm.
Gjërat që Rinia duhet të ndryshojë botën përmes politikës
Edukimi – Me qëllim që të angazhohen në politikë në mënyrat më efektive, të rinjtë mund të mësojnë rreth sistemeve politike, veprimeve politike, çështjeve politike dhe realiteteve të tjera brenda dhe rreth sistemit politik. Ata gjithashtu mund të kryejnë aktivitete të orientuara drejt mësimit të veprimit që u lejojnë atyre të fitojnë kredi për përfshirjen e tyre.
Trajnimi – Trajnimi i të rinjve për të ndryshuar botën përmes politikës nënkupton mësimdhënien e aftësive që duhet të përfshihen. Këto përfshijnë komunikimin, zgjidhjen e problemeve, menaxhimin e ndryshimeve dhe aftësitë e zgjidhjes së konflikteve. Ajo gjithashtu do të thotë pjesëmarrje në aktivitetet e shkëmbimit të dijeve të dizajnuara për të ndërtuar kapacitetin e tyre për veprim të fuqishëm.
A organizohen trajnime në vendin tuaj për pjesëmarrje në politikë ?
Po
10
Jo
75

Nga 85 të anketuar , 10 janë përgjigjur po dhe 75 jo . Kemi nga ata përgjigje që thonë : ‘’Edhe nëse organizohet ndonjë trajnim zakonisht , ata të rinjtë që pranohen në trajnim janë fëmijët e dikujt me ndikim në vend ,tjerët nuk pranohen ‘’ . Të rinjtë kanë nevojë për frymëzim për t’u angazhuar. Një gjë është e sigurtë: kontributi i të rinjve është kushti i domosdoshëm për të gjithë përparimin politik ose shoqëror. Shpresojmë se brezi i ri do të gjejë frymëzim për t’u përfshirë në kërkimin e zgjidhjeve për sfidat me të cilat përballemi. Kurrë në histori, të rinjtë nuk janë parë apo trajtohen si aktorë të rëndësishëm politik . Ne të rinjtë kemi forcën për të ndryshuar, e për tu thënë politikanëve që të mos mendojnë vetëm për zgjedhjet e ardhshme, por më tej tek brezi i ardhshëm, tek ne e ata që do vijnë të gjejnë një mjedis më idealist , më të mirë e me plot besim , për një të ardhme më të mirë e më të ndritur .

Shpeshherë dalja në votime në zgjedhjet parlamentare dhe lokale në vendin tonë, është jo e kënaqshme . Komisioni Shtetëror Zgjedhor, gjithmonë u bën thirrje para medias, të gjithë votuesve, në veçanti të rinjve, me qëllim që të dalin në votime. as zgjedhjeve të gjithë ankohen, veçanërisht të rinjtë, por harrojnë se me mos-daljen e tyre në zgjedhje, lejojnë që gjërat të ndodhin pa to. Nëse nuk dalim në votime, në lejojmë mundësinë që nevojat tona të vendosen nga dikush që nuk e kupton fare dhe madje edhe më pak të respektojë. Të rinjtë e sotëm, janë ato që vijnë me të vërtetë nga shoqëria civile dhe punojnë fort pa bërë publicitete televizive, pikërisht për shoqërinë civile. Këto janë të rinjtë e vërtetë që kanë ideal, punën, lirinë, demokracinë dhe shpresën për të jetuar, të cilët janë të shumë në numër, por që punojnë nën heshtje ditë e natë. Nuk do të jetë e largët ajo ditë, kur të rinjtë bashkë me punën e tyre reale dhe fisnike që bëjnë, do të dalin në pah të drejtpërdrejtë për të treguar se kanë shumë ideale dhe se për këto ideale ka nevojë e gjithë shoqëria politike dhe civile